Back Topics Borstvoeding Complicaties Moedermelk van een ander

Moedermelk van een ander

(0 stemmen, gemiddeld 0 van 5)
breastfeeding_main.jpg

In het buitenland stappen moeders die zelf geen moedermelk kunnen geven naar een ‘moedermelkbank’. Bij het pas opgerichte Moedermelk Netwerk merken ze dat er hier een taboe op rust. Sommigen vinden het onhygiënisch, vies of voelen het als vreemdgaan.

 

In de Verenigde Staten, Canada, Duitsland, Engeland en vele andere landen is het de gewoonste zaak van de wereld. Moeders die niet in staat zijn om zelf borstvoeding aan hun baby te geven, kunnen bij moedermelkbanken terecht. Jaarlijks doneren professioneel georganiseerde instellingen duizenden liters moedermelk aan even zovele baby’s. Een aantal van deze instellingen maakt deel uit van ziekenhuizen. In onder andere Amerikaanse kranten worden de emotionele verhalen gepubliceerd van moeders die gedoneerde melk ontvingen. Hieruit kan niet anders geconcludeerd worden dan dat deze moedermelk levens redt. Het werkt als een medicijn, vooral voor te vroeg geboren baby’s. Maar in de Verenigde Staten kunnen ook volwassenen een beroep doen op de moedermelkbank. Het blijkt ook infecties tegen te gaan bij patiënten die een orgaantransplantatie ondergingen.

De Canadese Gabriel werd geboren met een zwakke hartslag en een laag bloedsuikerpeil. Omdat haar moeder ziek was kon zij geen borstvoeding geven, maar tot overmaat van ramp kon Gabriel de poedermelk niet binnenhouden. De moeder deed een beroep op de moedermelkbank in Vancouver. Volgens de dankbare moeder was Gabriel zonder deze instelling gestorven.

Tot voor kort bestond er ondanks alle succesverhalen nog geen moedermelkbank in Nederland. In oktober 2005 bracht de Brabantse Chella Verhoeven hierin verandering met de oprichting van het Moedermelk Netwerk. Een databank die vraag en aanbod bij elkaar brengt. Chella Verhoeven, zelf moeder van 5 kinderen, kwam op het idee door haar voorlichtingswerk bij de Vereniging Borstvoeding. Een telefoontje van een huilende moeder met een allergisch kindje was de aanzet. De moeder had niet genoeg borstvoeding, maar andere producten verdroeg de baby niet. Chella dacht toen: ‘Deze moeder heeft moedermelk van een ander nodig. Het is toch vreemd dat je in Nederland wel bloed, organen en sperma kunt doneren, maar geen moedermelk!’

Bloedtest
Er staan op dit moment ongeveer zeventig vrouwen die willen doneren ingeschreven. Om winstbejag te voorkomen krijgen zij hiervoor geen vergoeding. Het gaat minder hard met de aanvragen. Hooguit twintig moeders krijgen of kregen de gedoneerde moedermelk. Het blijft een kleinschalig project waarover meewarig wordt gedaan.

Het doneren van moedermelk is in Nederland nog niet algemeen geaccepteerd, merkt Chella Verhoeven. ‘Sommigen vinden het onhygiënisch, vies of voelen het als vreemdgaan. Nederland blijft het land van Nutricia. Het Moedermelk Netwerk treedt ook alleen op als bemiddelaar. In Duitsland en Engeland wordt de moedermelk centraal ingezameld door instellingen die de moedermelk vervolgens pasteuriseren. De deelnemers van het Moedermelk Netwerk moeten alles zelf doen.’

Niet iedereen die een beroep doet op het netwerk wordt klakkeloos op weg geholpen. De aanvraag moet door een huisarts of lactatiekundige. Het netwerk helpt geen vrouwen die zelf geen borstvoeding willen geven. Ook te vroeg geboren baby’s mogen geen donormelk.’Omdat juist deze groep hierbij gebaat is, is dat jammer’, zegt Verhoeven. ‘Onze donoren zijn zelf verantwoordelijk voor de pasteurisatie en daarom kunnen wij het risico niet nemen.’

Vanwege een borstverkleining kwam Trudi Orbon wel in aanmerking. Het Moedermelk Netwerk had toen haar zoon geboren werd, al snel drie donormoeders gevonden. ‘De moeders hadden afzonderlijk niet genoeg moedermelk voor Jasper. We gingen dus met alle drie in zee, hetgeen inhield dat we drie keer een bloedtest moesten betalen.’

Omdat moedermelk uit bloed wordt gemaakt, kunnen ziekten als aids en hepatitus worden overgedragen. Van alle donoren wordt verplicht en bloedtest afgenomen om de veiligheid te waarborgen. Ook vrouwen die roken of medicijnen gebruiken, kunnen geen donor worden. Een bloedtest kost € 64,00. Ook voor rekening van de ontvangende partij zijn de vervoerskosten en eventueel de aanschaf van een kolfset.

‘De totale kosten liepen behoorlijk op’ zegt Trudi Orbon. ‘We hebben hooguit 6 liter moedermelk ontvangen en toen hielden ze ermee op. Buiten de drie bloedonderzoeken kostte het ook geld om de melk regelmatig af te halen. Twee donoren woonden ruim 80 kilometer bij ons vandaan. Het waren hele dure liters.’

Vertrouwen
Trudi bleef, ondanks deze tegenvaller volhouden. ‘Eerlijk gezegd vond ik het zo’n inspanning, zo’n gedoe, dat ik ermee wilde stoppen. Uit mijn omgeving kreeg ik ook reacties van: 'Wat een kostbare onderneming, zouden jullie wel doorgaan?' Maar mijn man is fanatiek, hij wilde per se moedermelk voor onze zoon. Gelukkig was er een moeder die 60 liter had ingevroren en wij mochten daar een deel van hebben. Nu hebben we een heel goede donor die in de buurt woont en ongeveer 2 liter per week levert. Dat is nog steeds niet genoeg, maar Jasper krijgt in ieder geval moedermelk. Dagelijks voeden we hem bij met biologische kunstvoeding.'

Het netwerk heeft protocollen voor kolven, pasteuriseren en bewaren, maar niemand weet met zekerheid of donoren de veiligheidsvoorschriften naleven. De melk moet vijftien minuten in verhit water staan om ziekteverwekkers zoals bacteriën te doden. Vervolgens moet de melk bij minimaal 18 graden worden ingevroren. Ontvangers van het 'witte bloed' moeten veel vertrouwen hebben in hun donor.

Donor Heidi Smits-Christiaans beaamt dat het netwerk in grote mate is gebaseerd op vertrouwen. ‘Zo'n bloedtest is een momentopname. Vandaag kan ik iets oplopen dat ik vervolgens overdraag. Ik weet dat ik gezond leef en hygiënisch te werk ga. De ontvanger moet daar maar op vertrouwen.'

Voor doneren is er geen financieel gewin. Ze moeten zelfs zeer gemotiveerd zijn. 'Ik ben zelfs meer tijd kwijt met het pasteuriseren en de verdere behandeling van de melk dan met het afkolven', zegt Heidi Smits. 'Maar ik vind het geen enkel probleem zolang ik met zwangerschapsverlof ben. Het geeft me veel voldoening om een ander kindje te kunnen helpen. Toen ik een paar jaar geleden van mijn eerste kind beviel had ik moedermelk over. De vriezer lag er vol mee. Later heeft mijn man alles weg moeten gooien vanwege de beperkte houdbaarheid. Doodzonde. Was er maar zoiets als een moedermelkbank, dacht ik toen. Vroeger gaven mijn oma en tante al melk aan moeders in het ziekenhuis die niet in staat waren zelf te voeden.'

Al ver voor Christus was het 'minnekind' heel normaal. Het zogen van andermans kind was vanaf de dertiende eeuw zelfs een manier om de kost te verdienen. Eind achttiende eeuw raakten de voedsters in diskrediet. De overheid propageerde dat het gezonder en hygiënische wars om het kind zelf te voeden dan het aan een min uit te besteden om de hoge kindersterfte een halt toe te roepen.

Een groot aantal moederbanken, die al decennialang in veel landen opereren, is verdwenen. Ouders gingen vanaf de jaren zestig massaal over op flessen. Vervolgens werd in de jaren tachtig de wereld opgeschrikt door aids. Nog maar weinig vrouwen zaten op gedoneerde moedermelk dat mogelijk besmet kon zijn te wachten.

Prijzig
Dankzij intensieve campagnes van onder andere Unicef, de World Health Organisation en de Nederlandse overheid wint in het westen het geven van borstvoeding weer terrein. De moedermelkbanken schieten in het buitenland als paddestoelen uit de grond. In sommige landen is de melk wel prijzig. Bij Amerikaanse banken betaalt de ontvanger gemiddeld $ 3 per centiliter. Dat komt per maand neer op zo'n $ 2.400 voor een kind van drie maanden oud. Sommige verzekeringen vergoeden deze kostbare onderneming. Moedermelkbanken opereren zonder winstoogmerk, maar het behandelen, opslaan en distribueren is duur.

Nederland blijft, ondanks de toenemende populariteit, sceptisch. 'Het consultatiebureau reageerde bijna cynisch op het feit dat ik Koen donormelk gaf', zegt Sylvia Schijve. 'Waarom al die moeite, zeiden ze. Ik kon mijn kind de eerste maanden zelf voeden en dat vonden ze voldoende. Ook in het ziekenhuis kreeg ik soortgelijke reacties. Bijna niemand in mijn omgeving weet dat ik gebruikmaak van donormelk. Ik ben bang dat ze het vreemd en overdreven vinden. Ook ik vond het in het begin een raar idee dat Koen melk kreeg van een andere moeder. Maar toen ik zag hoe goed hij erop groeide was al mijn twijfel weg.'

Hygiëne
Op zich noemen instanties als Borstvoedingorganisatie LLL en het Voedingscentrum het Moedermelk Netwerk positief. 'Maar we hebben wel enig voorbehoud', zegt Karin van Drongelen. Zij is verbonden aan het Platform Borstvoeding waarin de gerelateerde beroepsorganisaties vertegenwoordigd zijn en projectmanager van de campagne 'Borstvoeding verdient tijd'. 'Wij vinden met name de hygiëne een aandachtspunt. Je hebt niet zelf in de hand hoe hygiënisch met kolven en bewaren is omgegaan. Ook weten we dat de hittebehandelingen en het invriezen van de melk de kwaliteit niet ten goede komt.'

Volgens voorzitter Marga Wapenaar ondersteunt De Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen het initiatief, maar betreurt zij dat het slechts om bemiddeling gaat. 'Wij zijn helaas niet betrokken bij dit project. Juist omdat de donoren levens kunnen redden hadden wij liever gezien dat het van meet af aan met alle partijen als een deskundige moedermelkbank was georganiseerd.' De lactatiekundigen kunnen moeders op het bestaan van het netwerk wijzen. 'Maar ze moeten wel zeggen dat het geen professionele organisatie betreft.'

Oprichter Chella Verhoeven heeft best begrip voor de kritieken. 'Ook ik zou liever zien dat ik de omslag kan maken naar een donorbank. Maar dat is zeer kostbaar en met sponsorgelden redden we het niet.' Onlangs is een subsidieaanvraag bij VWS afgewezen. Het Ministerie van Volksgezondheid meent dat er onvoldoende garantie is ten aanzien van de kwaliteit en veiligheid van de moedermelk. VWS vindt kunstvoeding een goed alternatief voor borstvoeding. Chella Verhoeven laat het er niet bij zitten. Ze wijst in haar bezwaarschrift nog eens fijntjes op de florerende moedermelkbanken in het buitenland. Vastberaden zegt ze: 'Het is een kwestie van tijd. Vroeg of laat komt onze eigen bank er echt wel.'

Plaats reactie