Hoe werkt de darm?
De darm is een belangrijk onderdeel van het spijsverteringsstelsel. Met het spijsverteringsstelsel worden alle organen bedoeld die samen zorgen voor de voedselvertering. De darm bestaat uit twee delen: de dunne en de dikke darm. In de dunne darm worden belangrijke verteringssappen aan het voedsel toegevoegd. Hierdoor verteert het voedsel waarna voedingsstoffen aan het bloed worden afgegeven. De rest, een dunne, onverteerbare massa stroomt de dikke darm in. De dikke darm onttrekt water en zouten aan de brij. Wat overblijft is de ontlasting. Deze wordt door het samentrekken van de dikke darm voortgeduwd naar het laatste deel van de darm: de endeldarm. Als deze vol is, krijg je ‘aandrang’, het signaal om naar het toilet te gaan. De dikke darm trekt zich één tot enkele keren per dag krachtig samen, meestal ongeveer een kwartier na de maaltijd.

Normale ontlasting
Het is een fabeltje dat kinderen elke dag naar de wc moeten om te poepen. Sommige kinderen poepen wel drie keer per dag, terwijl anderen dat slechts drie keer per week doen. Dit is allemaal ‘normaal’. De ontlasting van uw kind kan dus best eens wisselen. Ontlasting is bruin van kleur, maar kan ook rood zijn na het eten van bietjes of groen door spinazie. Ook dan is er niets aan de hand. Normale ontlasting is vrij soepel en heeft de vorm van een drol. Als de ontlasting te veel water bevat, wordt hij dun of brijachtig. U hoeft zich geen zorgen te maken wanneer uw kind een paar dagen dunne ontlasting heeft.

Diarree
Bij zuigelingen en jonge kinderen komt diarree veel voor. We spreken van diarree als een kind enkele keren per dag dunne tot waterdunne ontlasting produceert. Soms gaat dit gepaard met buikpijn, koorts en afvallen. Het grootste risico van diarree bij kinderen is echter uitdroging.
Wat zijn de klachten?
Mogelijke klachten bij diarree zijn:

• waterdunne poep
• vaak naar de wc moeten
• moeite om de ontlasting op te houden
• een andere kleur en geur van de ontlasting
• algemeen ziektegevoel
• koorts
• buikkrampen
• misselijkheid en braken

Als uw kind meerdere keren per dag vegen of zelfs stukjes ontlasting in het ondergoed heeft, is het niet gek dat veel mensen ook aan diarree denken. Het tegenovergestelde is echter vaak het geval. Deze verschijnselen zijn het directe gevolg van verstopping. Ophoping van een grote hoeveelheid ontlasting in het laatste stukje van de darm leidt tot het ongemerkt weglekken van dunne ontlasting, langs de harde ontlasting, in het ondergoed. Dit heet daarom ook wel overloopdiarree.

Wat zijn de oorzaken?
Diarree kan verschillende oorzaken hebben:

Een plotselinge darminfectie (gastro-enteritis)

• Meestal ontstaat diarree door besmetting met bacteriën, virussen of parasieten. In rauw vlees, zoals kip en varkensvlees, zitten bacteriën waarvan mensen ziek kunnen worden. Vooral met barbecuen kan het misgaan. Het vlees wordt vaak lange tijd blootgesteld aan hoge temperaturen, waardoor de schadelijke bacteriën in aantal toenemen. Als het vlees vervolgens niet goed doorbakken wordt, worden niet alle bacteriën gedood. Het gevolg van de gezellige barbecue is dan een darminfectie met buikpijn en diarree. Een kind kan ook een darminfectie oplopen door het inslikken van besmet water tijdens het zwemmen.
  In het buitenland hebben kinderen meer kans op diarree. Vreemd en sterk gekruid eten, warmte en andere bacteriën dan thuis kunnen de darmen makkelijk van streek maken.

Voedselintolerantie of -allergie

• Echte voedselallergieën komen niet zo vaak voor, maar er zijn kinderen die niet tegen bepaalde voedingsmiddelen kunnen. Lactose-intolerantie is een bekend voorbeeld. Daarbij zorgen melk en melkproducten voor darmklachten, buikkrampen en buikpijn. Dit komt doordat de dunne darm het in melk en melkproducten voorkomend melksuiker, niet kan verteren. Hierdoor komt de melksuiker (lactose) onveranderd in de dikke darm terecht, waar de daar aanwezige darmbacteriën het gaan ‘vergisten’. Het gevolg is dan een groenige, schuimende en zurig ruikende diarree.
• Coeliakie (glutenintolerantie) komt ook regelmatig bij kinderen voor. De dunne darm kan dan geen gluten verdragen. Gluten is een eiwit dat voorkomt in de granen tarwe, rogge, haver, gerst en spelt.
• Een stof die ook diarree kan veroorzaken als een kind er veel van binnenkrijgt, is de zoetstof sorbitol. Sorbitol zit in suikervrije producten zoals kauwgom en light-frisdranken.
• Soms heeft een kind ook zomaar eens diarree als reactie op een voedingsmiddel. Dit heeft niets te betekenen en gaat gewoon weer over.

Een prikkelbare darm

• Sommige kinderen hebben bij vlagen last van een prikkelbare darm. Dit betekent dat de dikke darm krampachtig samentrekt, wat de stoelgang kan verstoren. Het ene moment heeft het kind diarree en het andere moment verstopping. De oorzaak is niet bekend. Wel kunnen spanning, verdriet, te weinig beweging en vezelarme voeding een rol spelen.

Peuterdiarree

• Peuterdiarree is een vaak voorkomend probleem. De ontlasting komt tussen de vier en tien keer per dag. De eerste ontlasting van de dag is vaak redelijk gebonden, de latere porties zijn waterdun en bevatten vaak onverteerde resten, soms ook slijm maar nooit bloed. Deze kinderen eten vaak te weinig vezels en vet en te veel suiker (appelsap/troostflesje). Waarschijnlijk gaat de ontlasting hierdoor te snel door de dunne- en dikke darm, met als gevolg diarree.

Ziekten van het maagdarmkanaal

• Er zijn maagdarmziekten waarbij langdurige diarree optreedt, bijvoorbeeld bij chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Ook bij aandoeningen aan de alvleesklier kan chronische diarree voorkomen.

Medicijnen

• Bepaalde medicijnen kunnen bijwerkingen hebben. Wanneer uw kind bijvoorbeeld antibiotica of ijzertabletten gebruikt, zou het daarvan diarree kunnen krijgen.

Laxeermiddelen en laxeerthee

• Kinderen met verstopping krijgen vaak laxeermiddelen en in enkele gevallen laxeerthee. Deze middelen zorgen dat de ontlasting dunner wordt en de darmbeweging versnelt. Een te hoge dosering van laxeermiddelen leidt tot diarree.

Wat kan de (huis)arts doen?

• Als baby’s en peuters diarree hebben, moet u snel contact opnemen met de huisarts. Jonge kinderen en vooral baby’s verliezen bij diarree veel vocht waardoor ze snel kunnen uitdrogen. Als uw baby twee voedingen niet wil drinken en misschien ook nog overgeeft, is de kans op uitdroging nog groter. De huisarts kan dan middelen voorschrijven om de diarree op te heffen. In ernstige gevallen kan hij u met uw kind doorsturen naar het ziekenhuis.
• Probeer wanneer een groter kind diarree heeft, eerst te achterhalen wat de oorzaak zou kunnen zijn van de diarree. Houdt de diarree na een dag nog aan of maakt uw kind een zieke indruk, raadpleeg dan uw huisarts. Doe dit meteen als uw kind ook last heeft van: bloed en slijm bij de ontlasting, koorts, sufheid, weinig plassen, hevige buikpijn of krampen.

Wat kunt u zelf doen?

• Bij baby’s
  Bij zuigelingen kunt u zelf niet zoveel doen aan diarree. Wees alert wanneer uw baby door diarree veel vocht verliest en niet wil drinken. Waarschuw de huisarts als de diarree niet binnen twee voedingen stopt. Ondertussen kunt u als u borstvoeding geeft, daar gewoon mee doorgaan. Was uw handen goed nadat u uw baby hebt verschoond. Diarree is meestal besmettelijk en een goede hygiëne is dus heel belangrijk.
• Bij kinderen vanaf één jaar
  Bij kinderen die één jaar of ouder zijn, moet u vooral proberen om het verloren vocht aan te vullen. Laat uw kind daarom zo vaak en zo veel mogelijk drinken. Geef bij voorkeur thee, bouillon, water of verdund vruchtensap. Geef vooral niet te veel melkproducten, appelsap of onverdund vruchtensap en zeker geen koolzuurhoudende dranken. Zorg dat de vloeistof niet te warm of te koud is.

Uw kind zal niet veel willen eten, maar probeer toch wat vast voedsel te geven, een beschuitje, wat rijst en groente. Een kind met diarree kan gerust vezelrijke voeding blijven eten, zoals groenten, fruit en volkorenbrood.

Tips om diarree te voorkomen?

• Diarree is meestal zeer besmettelijk. Zorg daarom voor een goede persoonlijke hygiëne. Was uw handen na het verschonen van uw kind. Wen uw kinderen eraan om hun handen met zeep te wassen als ze op de wc zijn geweest en voordat ze gaan eten.
• Was uw handen en het kookgerei regelmatig, vooral na het aanraken van rauw vlees. Gebruik verschillende snijplanken voor vlees en groenten. Een snijplank kunt u na gebruik het beste schoonborstelen met een beetje schuurmiddel.
• Bewaar uw eten koel, het liefst in de koelkast.
• Let op de uiterste houdbaarheidsdatum. Gooi voedingsmiddelen waarvan de houdbaarheidsdatum is verstreken, weg.
• Breng het eten altijd goed aan de kook. Bak of grilleer varkensvlees en kip door en door, zodat het goed gaar wordt. Let erop dat gebarbecued vlees, vooral kip, ook van binnen gaar is.

Tips voor op reis
In het buitenland lopen uw kinderen meer kans om diarree te krijgen dan in Nederland, zeker in (tropische) landen waar de hygiënische omstandigheden slechter zijn en het drinkwater minder betrouwbaar is. Let daarom op de volgende zaken:

• Wees kritisch bij alles wat uw kind eet en drinkt.
• Laat uw kinderen hun handen goed wassen nadat ze naar de wc zijn geweest en voordat ze gaan eten. Dit vermindert de kans dat ze via het eten besmet worden met ziekteverwekkende bacteriën.
• Drink mineraalwater, melk en limonade uit flesjes, blikjes of pakjes. Niet overal is het water uit de kraan te drinken. Let erop dat consumpties op een terras uit een ongeopende fles komen. Gebruik geen ijsblokjes en eet alleen verpakte ijsjes.
• Kook water voor koffie en thee goed door.
• Eet geen ongekookt (rauw) voedsel en rauwkost (salades). Geef uw kind geen rauwe vis, schelp- of schaaldieren.
• Schil fruit altijd zelf.
• Was fruit en rauwkost met ‘flessenwater’.
• Zelf koken of bij iemand thuis eten is veiliger dan eten in restaurants of cafeetjes. Eet vooral niets van stalletjes of kraampjes. Breng het eten altijd aan de kook. Zorg voor een goede hygiëne bij het klaarmaken van eten.
• Bewaar etenswaren zo koel mogelijk en zo, dat er geen ongedierte bij kan.
• Bekijk of zwemwater veilig is voordat u uw kinderen laat zwemmen in een riviertje, meer of haventje. Zoet, stilstaand water kan een infectiebron zijn, zeker bij warm weer. In zee zwemmen is minder riskant.
• Laat uw kinderen hun mond dichthouden onder de douche.

ORS
In het buitenland kunt u misschien niet snel een arts bereiken. In afwachting van de dokter kunt u dan alvast ORS aan uw kind geven, om het vochtverlies aan te vullen. ORS is een speciaal preparaat met zouten en suikers dat u in water moet oplossen. ORS-junior is speciaal voor baby’s, peuters en kinderen tot 6 jaar. ORS en ORS-junior zijn vrij verkrijgbaar en het is verstandig om dit vanuit Nederland mee te nemen op vakantie.

Hoe verder?
Kinderen hebben vaker diarree dan volwassenen. Dikwijls gaat het om een onschuldige buikloop die vanzelf weer overgaat. Heeft het kind echter ook andere klachten zoals buikpijn en misselijkheid en houdt de diarree langer dan een dag aan, ga dan naar uw huisarts. Doe dit in elk geval als het kind ernstige diarree heeft, een suffe indruk maakt of als er bloed bij de ontlasting zit.

Bron: Maag Lever Darm stichting